Γαστρεντερολογικές

1. Τι είναι η ΓαστροΟισοφαγική Παλινδρομική Νόσος (ΓΟΠΝ);

Η ΓΟΠΝ περιγράφει μία κατάσταση κατά την οποία συμβαίνει “επιστροφή” όξινου γαστρικού περιεχομένου από το στόμαχο προς τον οισοφάγο. Το περιεχόμενο αυτό μερικές φορές μπορεί να δημιουργήσει βλάβες στο βλεννογόνο του οισοφάγου ή και βαθύτερα. Τα συνηθισμένα συμπτώματα είναι οπισθοστερνικός καύσος ή καούρα (κάψιμο στην περιοχή του κατώτερου θώρακα που επιδεινώνεται συνήθως μετά από κάποιο γεύμα). Σε πολλούς ανθρώπους αυτή η κατάσταση είναι συχνή ή/και σοβαρή οπότε χαρακτηρίζεται πια νόσος. Επομένως η ΓΟΠΝ είναι μια παθολογική κατάσταση η οποία έχει σημαντική επίπτωση όχι μόνο στην υγεία του πληθυσμού, αλλά και στον τρόπο ζωής.

2. ΓΟΠΝ: Δεν την έχω ξανακούσει, είναι νέα ασθένεια;

Όχι δεν είναι νέα ασθένεια. Η ΓΟΠΝ έχει την ίδια ηλικία με τον καύσο (καούρα), το πιο συνηθισμένο σύμπτωμα της. Ο όρος ΓΟΠΝ είναι σχετικά νέος (περίπου 20 ετών), αλλά πρόσφατα άρχισε να γίνεται ευρεία χρήση του όρου. Η ΓΟΠΝ συχνά αποκαλείται και “παλινδρόμηση”, “παλινδρομική οισοφαγίτιδα”, ή “οισοφαγίτιδα” και σπανιότερα περιγράφεται μαζί με την “διαφραγματοκήλη” (ανατομική ανωμαλία του διαφράγματος). ΓΟΠΝ είναι ο ακριβής όρος που περιγράφει σαφέστατα το πρόβλημα της παλινδρόμησης του γαστρικού υγρού στον οισοφάγο, δημιουργώντας συμπτώματα και πιθανές βλάβες στο τοίχωμα του οισοφάγου.

3. Ποια είναι τα συμπτώματα της ΓΟΠΝ;

Τα 4 κύρια συμπτώματα της ΓΟΠΝ είναι:

• Οπισθοστερνικός καύσος [καούρα στην περιοχή του κάτω μέρους του στέρνου και στο άνω μέρος της κοιλίας (επιγάστριο)]
• Αναγωγή όξινου γαστρικού περιεχομένου στη στοματική κοιλότητα (αίσθηση ξινίλας στο στόμα)
• Πόνος στο στήθος

Σε μερικούς ασθενείς με ΓΟΠΝ είναι επίσης δυνατόν να υπάρχουν και άλλα συμπτώματα όπως βήχας και βράγχος φωνής (βραχνάδα), δυσφορία, συμπτώματα συμβατά με το άσθμα, ακόμα και τερηδόνα των δοντιών. Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας και να συζητήσετε μαζί του τα πιθανά συμπτώματα σας.

4. Τι είναι η ενδοσκόπηση και πότε χρησιμοποιείται στους ασθενείς με ΓΟΠΝ;

Η ενδοσκόπηση είναι μία διαγνωστική μέθοδος, όπου ένας λεπτός και ευέλικτος ελαστικός σωλήνας εισέρχεται στο πεπτικό σύστημα από το στόμα και δίνει τη δυνατότητα στον ενδοσκόπο γιατρό να ελέγξει άμεσα το βλεννογόνο του οισοφάγου, του στομάχου και του δωδεκαδάκτυλου. Αυτή η διαδικασία μπορεί να εξακριβώσει τυχόν ανωμαλίες, παίρνοντας δείγματα (βιοψία) για περαιτέρω ανάλυση.

5. Πόσοι Έλληνες πάσχουν από ΓΟΠΝ;

Σύμφωνα με μία επιδημιολογική μελέτη που έγινε από το Ελληνικό Ίδρυμα Γαστρεντερολογίας και Διατροφής (Γ.Παπαθεοδωρίδης, Δ.Καραμανώλης) ο επιπολασμός είναι ιδιαίτερα υψηλός.

• 4 στους 10 Έλληνες έχουν συμπτώματα ΓΟΠΝ και 3 στα 10 άτομα διεθνώς.
• Η μεγάλη ηλικία (>45 ετών) αποτελεί το σημαντικότερο παράγοντα για την ανάπτυξη της ΓΟΠΝ ανεξαρτήτως φύλου.
• 1 στους 10 Έλληνες δεν γνωρίζει ότι πάσχει από ΓΟΠΝ παρόλο που 5 στους 10 απευθύνονται σε γιατρό για τα συμπτώματά τους.
• Υψηλή συχνότητα παρατηρείται σε άτομα με χρόνιες παθήσεις, χρόνιους χρήστες φαρμάκων και χρήστες παυσίπονων και ασπιρίνης.
• Όλα τα παραπάνω οδηγούν στην επιδείνωση της ποιότητας ζωής των ασθενών αυτών.

6. Ποιες είναι οι επιπλοκές της ΓΟΠΝ;

Ένα μικρό ποσοστό των ασθενών με ΓΟΠΝ αναπτύσσουν επιπλοκές. Αυτές μπορεί να είναι διαβρώσεις και έλκη του οισοφάγου καθώς και στένωσή του. Σε μερικές περιπτώσεις ο φυσιολογικός βλεννογόνος του οισοφάγου αντικαθίσταται από άλλου τύπου βλεννογόνου, κατάσταση η οποία ονομάζεται οισοφάγος Barrett, σχετίζεται στενά με τον καρκίνο του οισοφάγου και πρέπει να παρακολουθείται επισταμένα. Τέλος μπορεί να προκληθεί βλάβη στο αναπνευστικό σύστημα (φάρυγγας, φωνητικές χορδές κτλ) λόγω του χρόνιου ερεθισμού από την παλινδρόμηση του γαστρικού υγρού.

7. Τι μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα της ΓΟΠΝ;

Από τους κύριους παράγοντες είναι το βαρύ φαγητό . Αυτό συμβαίνει διότι το φαγητό γεμίζει τον στόμαχο κι επάγει την χαλάρωση του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα (είναι το σημείο σύνδεσης στομάχου και οισοφάγου και το οποίο σε φυσιολογικές συνθήκες κλείνει και δεν επιτρέπει την επιστροφή του γαστρικού περιεχομένου πίσω στον οισοφάγο). Επιπρόσθετα το φαγητό διεγείρει την παραγωγή οξέος από το στόμαχο για την πέψη, το οποίο οξύ μπορεί να παλινδρομήσει στον οισοφάγο. Τα πικάντικα φαγητά δεν αποτελούν αιτία της νόσου, όμως φαίνεται να επιδεινώνουν τα συμπτώματα της ΓΟΠΝ. Τέλος η τροποποίηση των διαιτητικών συνηθειών πιθανά θα βοηθήσει στη φαρμακευτική αγωγή που θα συστήσει ο θεράπων ιατρός. Το κάπνισμα δεν αποτελεί αιτία της νόσου και δεν υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι επιδεινώνουν τα συμπτώματα της ΓΟΠΝ. Είναι πάντως μία καλή ιδέα η διακοπή του καπνίσματος.

8. Ποια η διαφορά ανάμεσα στην ΓΟΠΝ και την διαφραγματοκήλη;

Η διαφραγματοκήλη αναφέρεται σε συγγενή ή επίκτητη ανατομική βλάβη που επηρεάζει τη θέση του στομάχου-οισοφάγου σε σχέση με το διάφραγμα. Το διάφραγμα είναι μια ισχυρή πλατειά μυική μεμβράνη που χωρίζει το θώρακα από την κοιλιά. Κατά την οργανογένεση σχηματίζεται μια οπή στο διάφραγμα μέσα από την οποία περνάει ο οισοφάγος. Ο κατώτερος οισοφαγικός βρίσκεται σε λάθος θέση και τότε τμήμα του στομάχου, αντί να βρίσκεται στην κοιλιακή κοιλότητα, περνάει μέσα στο θώρακα. Σίγουρα δεν σημαίνει ότι αυτοί που έχουν την διαφραγματοκήλη θα πάσχουν και από ΓΟΠΝ, όπως και το αντίστροφο.

9. Μπορεί η ΓΟΠΝ να θεραπευθεί;

Δυστυχώς η ΓΟΠΝ γενικά δεν μπορεί να θεραπευθεί σήμερα. Σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να είναι μία προσωρινή κατάσταση που ενεργοποιείται από παράγοντες όπως π.χ. η εγκυμοσύνη. Πάντως στις περισσότερες περιπτώσεις η ΓΟΠΝ είναι μία χρόνια κατάσταση που όμως μπορεί να αντιμετωπισθεί αποτελεσματικά. Σε σοβαρές περιπτώσεις η χειρουργική παρέμβαση είναι μία επιλογή.

Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζει κανείς ότι κάθε ασθενής είναι μία ξεχωριστή περίπτωση και η θεραπευτική αντιμετώπιση που θα ακολουθηθεί εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, που μόνον ο θεράπων ιατρός είναι σε θέση να γνωρίζει και να αξιολογεί.